( 0. امتیاز از 0 )

نماینده جنبش امل در تهران می‌گوید که امام صدر در مبارزه و مقاومت بر عناصر ایمان و شرافت تاکید می‌کرد و اعتقاد داشت که فلسطینی‌های چپ ساکن لبنان توانایی آزادسازی قدس را ندارند.

 

به مناسبت چهل و یکمین سالگرد ربوده شدن امام موسی صدر با صلاح فحص نماینده جنبش امل در تهران به گفت‌وگو نشستیم. «افواج المقاومة اللبنانیه» یا جنبش امل یکی از مهم‌ترین کادرهای مقاومت در مقابل رژیم صهیونیستی است که توسط امام موسی صدر پایه ریزی شد. به عبارتی امام صدر هم از نظر تئوریک و هم به صورت عملی نیروی مقاومت برتری را پایه ریزی کرد که بعدها اثر مهمی بر جریان‌های اصلی در خاورمیانه گذاشت. گفت‌وگوی مهر با فحص را در ادامه بخوانید.

اگر موافق باشید گفت‌وگو را با بحث درباره ربودن امام موسی صدر آغاز کنیم. در توطئه ربودن امام صدر، گروه‌های مختلفی درگیر بودند. می‌دانیم که چپ‌های فلسطینی که زیر پرچم معمر قذافی بودند، نیز در این توطئه دخالت داشتند، چرا که امام صدر و شهید چمران به جد اعتقاد داشتند که این طیف فلسطینی در روند صحیح جریان مقاومت اخلال ایجاد می‌کنند و به همین دلیل جلوی تندروی‌های آنها را می‌گرفتند. جالب اینجاست که این گروه با برخی از انقلابیون ایران از جمله جلال‌الدین فارسی و شیخ محمد منتظری هم در ارتباط بودند. درباره نقش چپ‌های فلسطین در توطئه ربودن امام صدر تاکنون بحث چندانی نشده است.

متاسفانه ۴۱ سال از ربودن امام موسی صدر می‌گذرد و هنوز سرنوشت ایشان روشن نشده است و پیگیری این مساله باید به دلایل انسانی و نه صرفا اسلامی، انجام شود. امام موسی صدر یک شخصیت معمولی نبود که در خیابان تصادف کند و ناشناس به بیمارستان برده شود یا... او توانسته بود مقاومت ایجاد کند، امام صدر توانست رفع حرمان کند و اسلام واقعی را در اجتماع پیاده کند. بنابراین نمی‌توان گفت که او یک شخصیت معمولی بوده که ربوده شده و ضرورتی بر پیگیری سرنوشت او نیست! امام صدر احیاگر یک ملت بود و خط پیغمبر را دوباره احیا کرد.

امام موسی صدر وقتی در لبنان حضور پیدا کرد و مرز لبنان با فلسطین اشغالی را دید، دیگر نپذیرفت که برگردد. زندگی مرزنشینان روی او بسیار تاثیر گذاشت. بنابراین به طور کامل به لبنان مهاجرت کرد تا از این مردم رفع محرومیت کرده و خط مقدم مقاومت را تشکیل دهد. مقاومت در نظر او فقط محدود به مقاومت نظامی نمی‌شد، بلکه مقاومت در همه حوزه‌ها را دربر می‌گرفت. رفع فقر و حرمان، پرداختن به فرهنگ مساله رفع بیسوادی و... از شاخصه‌های مقاومت امام موسی صدر بود. به نظر امام صدر مقاومت باعث می‌شد تا افراد در دل اجتماع و امت، با کرامت و عزت و افتخار زندگی کنند.

نمی‌توان گفت که امام صدر یک شخصیت معمولی بوده که ربوده شده و ضرورتی بر پیگیری سرنوشت او نیست! امام صدر احیاگر یک ملت بود و خط پیغمبر را دوباره احیا کرد

امام صدر اسلام اخلاقی را پیگیری می‌کرد و به همین دلیل هم تعامل با مردم کار اصلی او بود. به فرموده امام صدر دین برای انسان و خدمت به او آمده، نه اینکه انسان برای دین آمده باشد. این دو مساله با هم تفاوت بسیار دارند. به دلیل همین ویژگی دین، امام صدر برنامه‌ای برای ایجاد عدالت در اجتماع را طرح ریزی کرد. این عدالت در لبنان نبود و دلایل بسیاری را می‌توان برای آن ذکر کرد.

یکی از این عوامل اخراج یک ملت از کشور خودشان است. این عدالت نبود که فلسطینی‌ها از کشور خود اخراج و در کشور دیگری اسکان داده شوند. از نظر امام صدر این یک مساله اساسی بود. ببینید ما یک فعل داریم و یک ردالفعل یا یک عمل و یک عکس‌العمل. اخراج فلسطینی‌ها از کشورشان کار دشمن بود و این باعث شده بود تا بی‌سوادی و حرمان بیشتر از قبل شده و مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ملت لبنان بیشتر از قبل شود. این نتیجه عمل دشمن بود. اگر ملت فلسطین در کشور خودشان بودند که کشور لبنان مشکلی نداشت، البته حرمان ممکن بود وجود داشته باشد اما نه به آن صورت. به همین دلیل امام صدر دید که اصلی‌ترین مشکل شر مطلق یعنی رژیم صهیونیستی است که باید با او جنگید، اما جنگیدن سلاح می‌خواهد، اما سلاح ما چیست؟

نکته مهم اینجاست که جنوب لبنان که خط مقدم مبارزه با رژیم تا دندان مسلح صهیونیستی بود، خود هیچ امکاناتی نداشت و در محرومیت کامل بود و با این اوصاف هم می‌بایست جمعیت تحمیل شده را بپذیرد و هم از مبارزه غافل نشود.

امام صدر متوجه چندگانگی مشکل شد. از یک طرف فلسطینی‌ها بودند و از طرف دیگر مردم منطقه مرزی که فقیر و بیشترشان بی‌سواد بودند. بنابراین باید فکری برای رفع حرمان و بی‌سوادی در این منطقه می‌شد. دولت لبنان به این مناطق مرزی اهمیتی نمی‌داد و بودجه‌ای برای آنجا در نظر نمی‌گرفت. یعنی دولت مرکزی آنها را در زمره ملت لبنان نمی‌دانست و خود آنها نیز حس ملی‌گرایی نداشتند. به این فکر می‌کردند که دولت که به ما اهمیت نمی‌دهد چرا ما به دولت اهمیت بدهیم. آنها صرفا برای داشتن نیروی کار بیشتر بچه‌دار می‌شدند و این فرزندان هیچگاه رنگ مدرسه و علم آموزی را نمی‌دیدند. این مشکلات روی امام صدر تاثیر داشت. او بر مقاومت نظامی نیز تاکید بسیار می‌کرد و توانست پس از مدتی جنبش محرومان را ایجاد کند که تا مدتی آموزش آنها محرمانه بود.

اخراج فلسطینی‌ها از کشورشان کار دشمن بود و این باعث شده بود تا بی‌سوادی و حرمان بیشتر از قبل شده و مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ملت لبنان بیشتر از قبل شود

امام صدر به خوبی متوجه شد که فلسطینی‌های ساکن شده در لبنان اهل آزاد کردن فلسطین نیستند. به همین دلیل به ابوعمار (یاسر عرفات) گفت: «یا أبا عمار خذ علمًا بذلک ان شرف القدس یأبی ان یتحرر إلا علی أیدی المؤمنین وإلا علی أیدی المجاهدین شرفا مومنین شرفا».

همه این دلایل باعث شد تا امام صدر به صورت ریشه‌ای به تشکیل مقاومت بپردازد و بذرهای آن را بکارد. به همین دلیل او به همه روستاها و شهرهای جنوب لبنان مسافرت کرد و در همان مناطق می‌ماند و جلسه تشکیل می‌داد. در آن دوران هیچ چیز شیعیان دست خودشان نبود. هیچ چیز نداشتند حتی اوقاف شیعیان دست اهل سنت بود. مسئولان شیعه در دولت طرفدار مارونی‌ها بودند. یعنی اگر یک نفر شیعه می‌خواست استخدام شود باید یک نفر مسیحی را همراه خود می‌کرد. امام صدر در این وضعیت دست به انقلاب زد.

توجه بسیار به مردم و رفع محرومیت آنها فارغ از دین و عقیده‌شان چه تاثیری بر شنیده شدن صدای مقاومت از جنوب لبنان داشت؟

انقلاب امام صدر واقعا زیربنایی بود. او به تک تک شهرها رفت و در خانه‌های مردم می‌خوابید و همین باعث اعتماد آنها و در نتیجه شکل گیری تشکیلات شد. تشکیلات امام صدر با دولت مبارزه سیاسی می‌کرد. او به خاطر مردم دولت را زیر فشار گذاشت. همین با مردم بودنش باعث شد تا همه متوجه جنوب لبنان و اقدامات امام صدر شوند. استکبار و نابخردان عربی همه متوجه شدند که کل برنامه‌های تخریبی‌شان در لبنان دارد افشا و امحا می شود. این در صورتی است که آنها اعتقاد داشتند جنوب لبنان باید زیرنظر آنها باشد. لبنانی‌های جنوب نباید آزاد بوده و از خود رای مستقل می‌داشتند. آنها باید برای محتاج بودن به غیر همیشه در محرومیت می‌ماندند. به همین دلیل مخالفان امام صدر گفتند که این ایرانی در جنوب لبنان چه می‌کند؟ و سنگ‌اندازی کردند، اما امام صدر که انسان عادی نبود. او در همه حوزه‌ها از جمله سیاست استاد بود و توانست از پایه یک جریان مقاومت را تشکیل دهد و چون کارش زیربنایی بود، مقاومتی که او تاسیس کرد هنوز هم حضوری فعال دارد.

از برنامه‌های امام موسی صدر می‌توان این نتیجه را گرفت که باید لبنان قوی شود تا بتواند به فلسطینی‌ها برای آزادسازی قدس کمک کند؟

بله. در این میان نباید نقش شهید دکتر مصطفی چمران را فراموش کنیم. امام صدر با کمک دکتر چمران مقاومت را تاسیس کرد. امام صدر بر ضرورت تاسیس مدرسه تاکید کرد چرا که اصلا نهاد آموزش علم در منطقه شیعیان نبود. نخستین مدرسه هم مدرسه فنی و حرفه‌ای جبل عامل به مدیریت دکتر چمران بود. امام صدر حتی با کمک دیگران برای بی‌خانمان‌ها و کسانی که خانه نداشتند، زمین تهیه کرد. خلاصه اینکه او در نهایت به جایی رسید که یک رهبر و الگو شد و بالطبع چون محبوبیت زیادی پیدا کرد بسیاری نیز با او دشمن شدند.

امام صدر به خوبی متوجه شد که فلسطینی‌های ساکن شده در لبنان اهل آزاد کردن فلسطین نیستند

من اگر چیزی را که برای شما نیست از شما بگیرم و به صاحبش بدهم، دشمنم می‌شوید و علیه من تو